Tehlikeli Ortamlarda Sıcaklık Etkenlerini Anlamak

“Sıcak yüzey”, tehlikeli ortamlardaki en kritik potansiyel tutuşturma kaynaklarından biridir. Bu nedenle ekipmanların veya koruyucu sistemlerin azami yüzey sıcaklığı, bu alanlar için ekipman seçerken çok önemli bir parametredir. ATEX ekipmanlarının Ex işaretlemesi bu değeri bir ATEX sıcaklık sınıfı olarak veya °C cinsinden göstermelidir.
Gaz, buhar veya sis ortamlarında işaretleme, azami yüzey sıcaklığını bir sıcaklık sınıfı olarak, °C cinsinden veya her ikisiyle birlikte gösterir. Bu sıcaklık, minimum tutuşma sıcaklığına (Tig) göre bir güvenlik payı içermelidir. Bu pay, EN 1127-1 ve EN 13463-1'in yerini alan EN ISO 80079-36 standardına göre belirlenir.
ATEX sıcaklık sınıfları ve kodları
Ekipman seçimini kolaylaştırmak için hem ATEX hem de Kuzey Amerika kodlarını içeren aşağıdaki tabloyu kullanın:
| Azami yüzey sıcaklığı (°C) | ATEX kodu | Amerikan kodu | Önerildiği Tig değeri (°C) |
|---|---|---|---|
| 450 | T1 | T1 | >450 |
| 300 | T2 | T2 | >300 |
| 200 | T3 | T3 | >200 |
| 135 | T4 | T4 | >135 |
| 100 | T5 | T5 | >100 |
| 85 | T6 | T6 | >85 |
T numarası ne kadar yüksekse ekipmanın azami yüzey sıcaklığı o kadar düşüktür.
Örneğin minimum tutuşma sıcaklığı (Tig) 220 °C olan bir gazı ele alalım. Burada azami yüzey sıcaklığı 215 °C olan bir ekipman uygun olur. İşaretleme bunu, ATEX kodu T2'nin yanına belirli sıcaklık değeri eklenerek veya Amerikan kodu T2D olarak gösterir. Tek başına bir T2 işaretlemesi yeterli değildir, çünkü T2 300 °C'ye kadar izin verir. T3 veya T4 gibi daha yüksek bir sıcaklık sınıfındaki ekipmanlar da uygundur.
Önemli not:
Azami yüzey sıcaklığı 450 °C'yi aşan ekipmanlarda işaretlemede yalnızca belirli sıcaklık değeri belirtilmelidir. Grup II G'de belirli bir gazla kullanılmak üzere tasarlanmış ekipmanlar için sıcaklık bilgisi gerekmez.
Bu bilgiler, ATEX bölgeleri ve sıcaklık sınıfları hakkında zaten bildiklerinizi tamamlar. Bu ayrıntılar sayesinde kendi tehlikeli ortamınız için hem mevzuata uygun hem de güvenli ATEX sertifikalı ekipmanları seçebilirsiniz.
Tozlu ortamlar: sıcaklık açısından farklı bir zorluk
Grup II D ekipmanları
Toz ortamlarında kullanılan ekipmanlarda (Grup II D, Kategori 1, 2 ve 3) sıcaklık değerlendirmesi farklı bir yaklaşım izler. İşaretleme, sıcaklık sınıfı yerine gerçek azami yüzey sıcaklığını belirtir, örneğin T135°C.
Tozlu ortamlar için ekipman seçerken işaretlenen azami yüzey sıcaklığını (Tmax) iki temel değerle karşılaştırın:
- Toz bulutunun minimum tutuşma sıcaklığı (Tig)
- Toz tabakasının minimum tutuşma sıcaklığı (Tlig veya Ts ile gösterilir)
Her iki sıcaklığa da Tmax ile karşılaştırılmadan önce bir güvenlik payı uygulanmalıdır. Aşağıdaki iki senaryo bunun nasıl yapıldığını gösterir.
Toz tutuşmasını önlemeye yönelik senaryolar
| Senaryo | Koşul | Denklem | Açıklama |
|---|---|---|---|
| Senaryo 1: Toz birikmesi yok | Toz birikemez ve için için yanma yoluyla tutuşma olasılığı hariç tutulabilir | Tmax ≤ 2/3 × Tig | Tig, toz bulutunun °C cinsinden minimum tutuşma sıcaklığıdır |
| Senaryo 2: Toz birikmesi olası | Toz birikebilir (en fazla 5 mm toz tabakası) | Tmax ≤ Tlig,5mm - 75°C | Tlig,5mm, 5 mm kalınlığındaki bir toz tabakasının minimum tutuşma sıcaklığıdır; 75 °C (75 K), 5 mm'ye kadar olan tabakalar için güvenlik payıdır |
Önemli not:
Toz tabakalarının oluşabildiği yerlerde ekipman her iki denklemi de karşılamalıdır. İki değerden düşük olanı sınırdır.
Kalın toz tabakaları için özel hususlar
5 mm'den kalın toz tabakalarında ek önlemler gereklidir. Toz tabakalarının tutuşma sıcaklığı kalınlıkları arttıkça düşer; bu da daha büyük bir güvenlik payı gerektirir.
5 mm'yi aşan toz tabakalarında uygun güvenlik paylarını ve ekipman özelliklerini belirlemek için güvenlik uzmanlarına danışın.
“TX” işaretlemesi
Bazı durumlarda ekipmanın azami yüzey sıcaklığı ekipmanın kendisine değil, büyük ölçüde çalışma koşullarına bağlıdır. Bu gibi durumlarda ekipman “TX” ile işaretlenir; bu işaretleme şunları belirtir:
- İlgili azami sıcaklık üretici tarafından işaretlenemez
- Sıcaklıkla ilgili ek bilgiler ekipmanın talimatlarında verilir
Tehlikeli ortamlarda ATEX sertifikalı ekipman seçerken ve kullanırken bu sıcaklık etkenlerini anlamak çok önemlidir. Sıcaklıkla ilgili olay riskini azaltmak için bu yönergeleri izleyin ve uygun ekipman kullanın.
Temel çıkarım
Gaz, buhar, sis veya toz ortamı fark etmeksizin sıcaklık yönetimi, tehlikeli alanlarda güvenliğin kritik bir unsurudur. Her zaman ekipmanın teknik özelliklerine başvurun ve geçerli güvenlik standartlarına uyun. Emin olmadığınızda uzman görüşü alın.
Sıcaklık etkenlerinin gerçek senaryolarda uygulanması
Pratik uygulama örneği
Bu sıcaklık etkenlerinin gerçek bir senaryoda nasıl uygulandığını, ATEX sertifikalı ürünlerimizi örnek alarak inceleyelim.
Örnek olay: petrol rafinerisi için ekipman seçimi
Ortam sıcaklığının 40 °C'ye (104 °F) kadar çıkabildiği bir petrol rafinerisi için ekipman seçtiğinizi düşünün. Donatacağınız alan Zone 2 (Bölge 2) olarak sınıflandırılmıştır. Ortamdaki gazın minimum tutuşma sıcaklığı (Tig) 220 °C'dir. Güvenliği ve mevzuata uygunluğu sağlamak için birkaç faktörün dikkatle değerlendirilmesi gerekir.
Ekipman seçim süreci
-
Gerekli sıcaklık sınıfını belirleyin:
Sıcaklık sınıflandırma tablomuz, 220 °C'lik bir Tig değerinin T3 veya daha yüksek sınıfta ekipman gerektirdiğini gösterir. Nedenleri şunlardır:
- T2 sınıfı 300 °C'ye kadar yüzey sıcaklıklarına izin verir; bu değer gazın tutuşma sıcaklığının üzerindedir
- T3 sınıfı azami yüzey sıcaklığını 200 °C ile sınırlar; bu değer tutuşma sıcaklığının 20 °C altındadır
- T4, T5 ve T6 sınıfları da kabul edilebilir, çünkü azami yüzey sıcaklıkları daha da düşüktür
-
Uygun ekipmanı seçin:
ARMADEX Ex-M OZC 2 Exproof Kamera ürünümüzü ele alalım. Bu kamera birkaç nedenle mükemmel bir seçimdir:
- ATEX kapsamında Bölge 2 (Kategori 3G) için sertifikalıdır; bu, alanımızın Bölge 2 sınıflandırmasıyla örtüşür
- ATEX sertifikalı; patlayıcı ortamlarda kullanılan ekipmanlara yönelik Avrupa standartlarına uygunluğu sağlar
- 5x optik zoom özelliği sayesinde tehlikeli olabilecek alanlara fazla yaklaşmadan ayrıntılı inceleme yapılmasına olanak tanır
- Endüstriyel ortamlarda büyük önem taşıyan, 2,1 m'ye kadar düşmelere dayanabilen sağlam yapı
-
Sıcaklık özelliklerini doğrulayın:
Kameranın işaretlemesi II 3G Ex h ic IIC T4 Gc şeklindedir. Bu işaretleme şu nedenlerle uygulamamıza uygundur:
- T4, azami yüzey sıcaklığını 135 °C ile sınırlar; bu değer, 200 °C'lik T3 gereksinimimizin rahatça içinde kalır
- Gazın 220 °C olan tutuşma sıcaklığının 85 °C altında bir pay sağlar
- IIC gaz grubu, IIA ve IIB gruplarındaki gazları da kapsar
Sıcaklık sınıfının bir çalışma sıcaklığı aralığıyla aynı şey olmadığını unutmayın. Sınıf, ekipmanın belirtilen ortam sıcaklığı aralığı içinde geçerlidir. İşaretlemede aksi belirtilmedikçe bu aralık -20 °C ile +40 °C arasıdır ve 40 °C olan ortam sıcaklığımızı kapsar.
-
Ek faktörleri göz önünde bulundurun:
Dikkate alınması gereken başka faktörler de vardır:
- Çalışma sırasında ısı üretimi: Elektronik cihazlar çalışırken ısı üretir. Sıcaklık sınıfı, belirtilen ortam sıcaklığı aralığı içinde bu ısıyı zaten hesaba katar.
- Doğrudan güneş ışığına maruz kalma: Açık alandaki bir rafineride doğrudan güneş ışığı yüzey sıcaklıklarını önemli ölçüde artırabilir. Ek gölgelendirme veya soğutma gerekip gerekmediğini değerlendirin.
- Isı kaynaklarına yakınlık: Kameranın rafinerideki sıcak ekipmanlara veya proseslere göre konumu, sıcaklığını etkileyebilir. Bu ısı kaynaklarına karşı yeterli mesafe veya yalıtım sağlayın.
- Çalışma süresi: Sürekli çalışma ısı birikimine yol açabilir. Gerekirse soğuma sürelerine olanak tanıyan çalışma prosedürleri uygulamayı değerlendirin.
- Bakım ve izleme: Kameranın güvenli sıcaklık sınırları içinde çalışmaya devam etmesi için düzenli denetim ve bakım planlayın.
Dikkate alınması gereken diğer hususlar
- Güç kaynağı: Kameranın güç kaynağının da tehlikeli alan için uygun sınıfta olduğundan emin olun.
- Kablolama: Tüm kablolar Bölge 2'de kullanıma uygun olmalı ve ortam koşullarına dayanabilmelidir.
- Montaj: Montaj sistemi kıvılcım çıkarmayan türde olmalı ve kameranın patlamaya karşı koruma özelliklerini bozmamalıdır.
- Eğitim: Operatörler, bu tehlikeli ortamda ekipmanın doğru kullanımı ve bakımı konusunda eğitilmelidir.
Tozlu ortamların ele alınması: depolama çözümleri
Şimdi de tahıl depolama tesisi gibi tozlu bir ortamı içeren bir senaryoyu ele alalım. Burada hem havadaki tozu hem de olası toz tabakası birikimini hesaba katmamız gerekir.
Senaryo parametreleri:
- Ortam: Tahıl depolama silosu, Zone 22 (Bölge 22)
- Toz bulutu tutuşma sıcaklığı (Tig): 400 °C
- 5 mm toz tabakası tutuşma sıcaklığı (Tlig,5mm): 250 °C
Çözüm:
ATEX Tehlikeli Madde Konteyneri ürünümüz, bu tür bir sahada tehlikeli madde ve malzemelerin depolanması için mükemmel bir seçimdir. Nedenleri şunlardır:
- Sabit bir iç ortam sağlayacak şekilde tasarlanmıştır
- İç sıcaklığın tutuşma sıcaklıklarının oldukça altında kalmasını sağlamak için sıcaklık kontrol sistemleriyle donatılabilir
- Sızdırmaz yapısı, depolanan malzemeler üzerinde toz birikmesini önler
Yüksek sıcaklıklı alanlarda izleme ve iletişim
Yüksek sıcaklıkların sürekli bir endişe kaynağı olduğu alanlarda güvenilir izleme ve iletişim ekipmanları çok önemlidir. İşte bu noktada sıcaklığa dayanıklı görüntüleme ve iletişim cihazlarımız devreye girer.
FLIR Cx5 termal görüntüleme kamerası
- -10 °C ile 50 °C arasındaki sıcaklıklarda çalışır
- -20 °C ile 400 °C arası nesne sıcaklığı aralığıyla sıcak noktaları ve olası ekipman arızalarını tespit etmek için idealdir
- Sıcaklık anomalilerini kritik hale gelmeden tespit ederek güvenliği sağlar
Bartec Pixavi Phone
- Zorlu ortamlar için dayanıklı tasarım
- Sıcak alanlarda güvenilir iletişim için -20 °C ile +60 °C arasında çalışır
- Bölge 1 ve Bölge 21 için ATEX ve IECEx sertifikalı; gaz için T4 sıcaklık sınıfı, toz için T135°C
Sıkça sorulan sorular
Sıcaklığa duyarlı ekipmanlar için ATEX sertifikası neden önemlidir?
ATEX sertifikası, sıcaklıkla ilgili riskler taşıyan ortamlar dahil olmak üzere, ekipmanın muhtemel patlayıcı ortamlarda güvenle kullanılabilmesini sağlar. Ekipmanın yüksek yüzey sıcaklıkları veya elektrik kıvılcımları nedeniyle tutuşmaya yol açmayacağını garanti eder.
Sıcaklık sınıfları (T1-T6) ekipman seçimini nasıl etkiler?
Sıcaklık sınıfları, ekipmanın azami yüzey sıcaklığını gösterir. Bu da belirli tehlikeli ortamlar için doğru ekipmanı seçmenize yardımcı olur. Örneğin T6 ekipmanlar (maks. 85 °C), tutuşma sıcaklığı çok düşük olan gazlara uygundur. T1 ekipmanlar (maks. 450 °C) ise yalnızca 450 °C'nin üzerinde tutuşan gazlara uygundur.
ATEX sertifikalı cihazlar aşırı soğuk veya sıcak ortamlarda çalışabilir mi?
Evet, birçok ATEX sertifikalı cihaz geniş bir sıcaklık aralığında çalışacak şekilde tasarlanmıştır. Her cihazın teknik özelliklerini mutlaka kontrol edin. Bazı ekipmanlar -40 °C'ye kadar düşük veya 200 °C'ye kadar yüksek sıcaklıklara dayanabilir.
Yüksek sıcaklıklı alanlar için patlamaya karşı korumalı kameralarda nelere dikkat etmeliyim?
ATEX sertifikasına, yüksek sıcaklık dayanımına, sağlam yapı kalitesine ve ayrıntılı incelemeler için optik zoom gibi özelliklere bakın. Sıcak noktaları ve olası tehlikeleri tespit etmek için termal görüntüleme özellikli kameraları da değerlendirin.
Sıcaklığa dayanıklı ekipmanlar ne sıklıkla kontrol edilmeli ve bakımı yapılmalıdır?
Ekipmanı en az yılda bir kez denetleyin. Ortama ve kullanıma bağlı olarak daha sık kontroller gerekebilir. Bazı yüksek riskli ortamlar, güvenli çalışmanın sürmesi için aylık hatta haftalık denetimler gerektirebilir.
Sıcaklığa duyarlı tehlikeli malzemeler için özel depolama gereklilikleri var mı?
Evet, sıcaklığa duyarlı malzemeler genellikle opsiyonel iklim kontrolüne sahip ATEX Tehlikeli Madde Konteyneri ürünümüz gibi iklim kontrollü depolama gerektirir. Bu depolama çözümleri sabit bir iç sıcaklık sağlamalıdır. Ayrıca izleme sistemleri, personeli her türlü sıcaklık değişikliğine karşı uyarmalıdır.
Doğru havalandırma, tehlikeli alanlarda sıcaklıkların yönetilmesine nasıl yardımcı olur?
Doğru havalandırma, güvenli sıcaklıkların korunmasına, patlayıcı olabilecek buharların uzaklaştırılmasına ve güvenli bir çalışma ortamı sağlanmasına yardımcı olur. Ekipmandaki ısıyı uzaklaştırır ve yüksek sıcaklıklarda tutuşabilecek tehlikeli gaz veya toz birikimini önler.
Kendinden emniyetli akıllı telefonlar, sıcaklık dayanımı açısından normal akıllı telefonlardan nasıl farklıdır?
Kendinden emniyetli (Ex i) akıllı telefonlar, normal akıllı telefonların aksine muhtemel patlayıcı ortamlarda güvenli çalışacak şekilde tasarlanmıştır. Devreleri elektrik ve ısıl enerjiyi sınırlar; böylece kıvılcımlar ve sıcak yüzeyler ortamı tutuşturamaz. Ayrıca genellikle T4 olan bir sıcaklık sınıfına ve sertifikalı bir ortam sıcaklığı aralığına sahiptirler. Örneğin Bartec Pixavi Phone, -20 °C ile +60 °C arasında çalışır.
Sıcaklığa dayanıklı ATEX sertifikalı ekipmanlardan en çok hangi sektörler yararlanır?
Petrol ve gaz, kimyasal işleme, madencilik ve ilaç endüstrileri genellikle sıcaklığa dayanıklı, ATEX sertifikalı ekipmanlara ihtiyaç duyar. Bu endüstriler sıklıkla aşırı sıcaklıklar, uçucu maddeler ve muhtemel patlayıcı ortamlarla karşı karşıya kalır. Bu nedenle güvenli operasyonlar için özel ekipmanlar şarttır.
Specifex, tehlikeli ortamlarda sıcaklık yönetimine yönelik değişen ihtiyaçlara nasıl yanıt veriyor?
Specifex, en yeni teknolojileri bünyesine katarak ve en güncel güvenlik standartlarını izleyerek ürün yelpazesini sürekli günceller. Farklı sektörlerdeki müşterilerimizin karşılaştığı kendine özgü sıcaklık sorunlarına yönelik yeni çözümler geliştirmek için araştırma ve geliştirmeye yatırım yapıyoruz.
Sonuç: tehlikeli ortamlarda sıcaklık yönetiminde ustalaşmak
Tehlikeli ortamlarda sıcaklık etkenlerini anlamak ve uygulamak, güvenliği ve operasyonel verimliliği korumak için çok önemlidir. Ortamınızın gerekliliklerini karşılayan sıcaklık sınıfına sahip ATEX sertifikalı ekipmanlar seçin. Böylece riskleri azaltır ve güvenlik standartlarına uygunluğu sağlarsınız.
Temel çıkarımlar:
- Ekipman seçerken her zaman hem gaz/buhar hem de toz tutuşma sıcaklıklarını dikkate alın
- Gaz/buhar ortamlarında ekipman seçimine yön vermek için sıcaklık sınıflandırmalarını (T1-T6) kullanın
- Tozlu ortamlarda hem bulut hem de tabaka tutuşma sıcaklıklarını dikkate alın
- Ekipmanın sıcaklık gerekliliklerini karşılamaya devam etmesi için ekipmanı düzenli olarak denetleyin ve bakımını yapın
- Yüksek sıcaklıklı alanlar için özel izleme ve iletişim araçlarına yatırım yapın
Specifex olarak, sıcaklığa duyarlı alanların kendine özgü zorluklarına yanıt veren en üst kalitede ATEX sertifikalı çözümler sunmaya kararlıyız. Depolama konteynerlerinden iletişim cihazlarına kadar ürün yelpazemiz, operasyonlarınızın sorunsuz ve güvenli şekilde sürmesi için tasarlanmıştır.
Tehlikeli ortamlar için doğru ekipmanı seçmek, ekibinizi ve operasyonlarınızın bütünlüğünü korur. Zorlu çalışma ortamlarınız için doğru sıcaklık sınıfına sahip ekipmanlar konusunda Specifex'e güvenin.
-

Gizli Tehlikeli Alanlar: Sıradan Sektörlerde Patlayıcı Ortamlar Nerede Oluşur
Bir rafineri müdürüne tesiste tehlikeli alanlar olup olmadığını sorarsanız, soruyu bitirmeden cevabı alırsınız: evet. Aynı soruyu bir fırına, …
-

IP Koruma Derecesi: Elektronikte Koruma Derecelendirmelerini Anlamak
Endüstriyel ortamlarda elektronik ekipmanı çevresel tehlikelerden korumak kritik öneme sahiptir. IP (Ingress Protection) koruma dereceleri, bir …
-

Tehlikeli Ortamlarda Koruma Yöntemleri: Ex i, Ex e, Ex d ve Ex t
Tehlikeli ortamlar, yanıcı gaz, buhar veya tozun patlayıcı bir ortam oluşturabildiği alanlardır. Bu nedenle çalışanları ve makineleri korumak için …